روند پیری پوست روندی طبیعی است که با افزایش سن اتفاق میافتد، ولی برخی عوامل خارجی این روند طبیعی را تسریع می کنند.
امروز همه مردم دنبال راهی هستند تا از پیری پوستشان جلوگیری کنند و یا حتی هر روز خود را جوانتر از روز پیش نشان دهند. در این میان، بازار کرمها، اسپریها و آمپولهای ضد پیری پوست بسیار داغ شده است، ولی آیا واقعا این مواد کارساز هستند؟ بهترین روش برای کند کردن روند پیری پوست چیست؟
خانم دکتر فریده مهتیپور، متخصص پوست و مو به پرسش هایی درباره پیری پوست پاسخ دادهاند.
▪ خانمهای چند ساله باید به دنبال خرید کرم ضد چروک باشند؟
ـ تفاوتهای فردی زیادی میان افراد گوناگون وجود دارد و این تفاوتها میان نژادها و کشورهای گوناگون بارزتر می شود. ولی معمولا حدود سن ۳۰ سالگی ساخت کلاژن در پوست کند شده و به تدریج متوقف می شود. بنابراین شروع استفاده از کرمهای محافظتی در حدود این سن پیشنهاد می شود.
البته شروع استفاده از کرمهای ضد چروک به نوع پوست فرد و میزان خشکی آن نیز بستگی دارد. ممکن است فردی با پوست بسیار خشک، این چروکها را حتی از سن ۲۵ سالگی نیز داشته باشد، بنابراین زیر نظر پزشک می تواند کرمهای مرطوبکننده و ضدچروک را حتی از این سن به طور همزمان استفاده کند.
▪ همه چروکهای پوست ناشی از پیریاند؟
ـ دو نوع چروک اصلی وجود دارد:
نوع اول چروکهایی که ناشی از انقباض ماهیچههای زیرین پوست است، مانند خطوطی که روی پیشانی یا اطراف دهان ایجاد می شود. این چروکها اغلب عمیق و مشخص بوده و به ویژه موقع حرف زدن و حالت دادن به صورت، بارزتر می شوند.
نوع دوم چروکهایی است که به مرور زمان و با بالا رفتن سن خود را نشان می دهند. دلیل ظهور این نوع چروکها، از دست رفتن کلاژن و بافت کششی پوست است. با بالا رفتن سن، کاهش بافتهای پشتیبانیکننده پوست همراه با کاهش حجم استخوان، عمق چروکها را بیشتر نمایان می سازد. در این باره بهترین کار استفاده از کرم برای درمان چروکهای سطحی و استفاده از مواد پُرکننده برای چروکهای عمقی است.
▪ چرا بعضیها پوستشان زودتر از دیگران پیر می شود؟
ـ همانطور که می دانید، روند پیری پوست روندی طبیعی است که با افزایش سن اتفاق می افتد، ولی برخی عوامل خارجی این روند طبیعی را تسریع می کنند که در این میان، آفتاب مهم ترین و اصلیترین آنها محسوب می شود. رادیکالهای آزاد تولید شده در پوست در نتیجه تابش اشعه آفتاب، به DNA سلولهای پوست صدمه می رسانند. البته مدت کمی زیر نور خورشید بودن ممکن است تغییر بارزی ایجاد نکند، ولی تماسهای مکرر و طولانی با نور خورشید سبب پیر شدن تدریجی پوست خواهد شد. در کنار آفتاب، عوامل دیگری از قبیل سیگار، آلودگی هوا ، استرس و ... نیز در روند پیری پوست موثرند.
▪ حالا چهکنیم که پوستمان پیر نشود و چروک نخورد؟
ـ بهترین کار، پیشگیری از تماس طولانی و مستقیم با آفتاب است. این کار را به وسیله کرمهای ضد آفتاب با SPF مناسب و استفاده از پوشش مناسب مانند پوشیدن لباس و کلاه می توان انجام داد اگر قبلا تماسهای طولانی با نور خورشید وجود داشته و آثار خود را به جای گذارده است، استفاده از کرمهای حاوی رتینوئید، کرمهای لایه بردار و کرمهای حاوی آنتیاکسیدان توصیه می شود.
▪ استفاده از کرمهای ضد چروک چطور؟
ـ آنتیاکسیدان در بیشتر مواد غذایی، به ویژه میوهها و سبزیها وجود دارد. این مواد در چای سبز نیز به وفور یافت می شود. امروزه این مواد آنتیاکسیدانی به شکل دارو نیز در دسترس هستند. مصرف موضعی این داروها همراه با مصرف خوراکی آنتی اکسیدان ها می تواند به طور نسبی در بهبود روند پیری پوست موثر باشد.
▪ کرم ضد چروک از چه موادی تشکیل شده است؟
ـ این کرمها برحسب مارکهایشان انواع متعددی دارند و می توانند حاوی اسیدهای میوه و رتینوئیدها، انواع آنتیاکسیدانها و مرطوبکنندهها باشند. ویتامینهای E و C و A نیز در بیشتر این کرمها وجود دارند، هر چند که درباره پایداری این مواد در محیط و یا پس از تماس آن با پوست بحثهای فراوانی وجود دارد. شما ممکن است فهرستی طولانی از مواد تشکیلدهنده را روی این کرمها مشاهده کنید، ولی در واقع مواد موثر این کرمها، محدود و مشخصاند و مقداری از این مواد در واقع برای رطوبترسانی و یا به عنوان مواد نگهدارنده وارد ترکیب کرم شده اند.
▪ واقعا کرمهای ضد چروک همانطور که در تبلیغات تاکید می شود، پوست را جوان می کنند؟
ـ جوان شدن یک سلول پیر یا زنده شدن یک سلول آسیبدیده و یا مرده از نظر علمی معنایی ندارد. وقتی کرم ضد چروک استفاده می کنید، تنها جلوی آسیبهای ناشی از رادیکالهای آزاد و دیگر صدمات محیطی را می گیرید، ولی در صورتی که آسیب وارده به یک سلول بسیار شدید باشد، هیچ کرمی نمی تواند موجب جوانسازی آن شود. در این حالت، بهترین کار این است که به کمک پیلینگ طی چند مرحله، لایههایی از این سلولهای آسیبدیده را از پوست جدا کنید. باقی ماندن سلولهای آسیبدیده روی پوست، روند بازسازی پوست را مختل کرده و مهم تر آنکه در طولانیمدت می تواند سبب ایجاد ضایعات متعدد پوستی شود، بنابراین برداشتن چند لایه از این سلولها، علاوه بر تسریع بازسازی پوست و حفظ شادابی آن، در پیشگیری از بروز بسیاری از ضایعات پوستی هم موثر است.
شما فكر میكنید، استفاده از ضدآفتاب فقط مخصوص خانمهاست؟ شاید هم تصور میكنید، حالا كه به سمت فصل سرد سال میرویم و آفتاب كم جان میشود، دیگر باید ضدآفتاب را كنار گذاشت. باید بگوییم ضدآفتابها هیچگاه بیكار نمیشوند، چرا كه در فصل سرد سال نیز، اشعه مضر نور خورشید در فضای اطرافتان وجود دارد؛ به ویژه اگر در این فصل به ورزشهایی مانند اسكی بپردازید.

● خانواده اشعه ماورای بنفش
اگر در یك روز عادی و بدون ابر، از منزل خارج شوید، نوری كه از خورشید به چشم شما میرسد فقط نیمی از اشعهای است كه اطراف شما وجود دارد. امواج نامرئی زیر قرمز و اشعه ماورای بنفش خورشید نیز همان دور و برها وجود دارند و روی پوست شما جا خوش میكنند ولی شما آنها را نمیبینید. بیشتر مشكلاتی كه برای پوست رخ میدهد، ناشی از اشعه ماورای بنفش خورشید است. اشعه ماورای بنفش انواع متفاوتی دارد كه یك نوع آن، به نام اشعه ماورای بنفش نوع A ، عامل اصلی برنزه شدن شما در نور آفتاب است. جالب است كه این اشعه از شیشه عبور نمیكند. اول بامداد و هنگام غروب این اشعه در حداكثر شدت خود وجود دارد. بنابراین اول صبح و هنگام عصر بیشترین صدمه را به شما میرساند و میتواند اثرات مخرب خود را بر پوست شما باقی بگذارد.
نوعی دیگر از اشعه ماورای بنفش، نوع B است كه باعث برنزه شدن طولانی مدت پوست میشود. شما باید حوالی ظهر بیشتر مراقب این اشعه باشید، چون شدت تابش آن در این ساعات بیشتر است.
اشعه ماورای بنفش نوع C، از همه ستمكارتر است، چرا كه بیشتر سرطانهای پوست و اكثر صدمات پوستی را ایجاد میكند.
● وقتی آفتاب مهربان میشود
خورشید خانم هم خیلی اوقات مهربان میشود و اثرات مفیدی بر بدن انسان به جای میگذارد. آفتاب ملایم اثرات آرامبخشی بر روان دارد و به آرامش اعصاب كمك میكند. شاید شما هم تجربه كرده باشید كه استراحت در نور ملایم آفتاب، حوالی ظهر چه اثرات آرامشبخشی دارد. آفتاب به گردش بهتر خون در پوست كمك كرده و فشارخون را كاهش میدهد. به علاوه موجب تولید ویتامین D بیشتر در پوست شما میشود. نور خورشید با بسیاری از میكروبهایی كه بر سطح پوست زندگی میكنند، ناسازگار است و پوست را از وجودشان پاك میكند. از همه اینها كه بگذریم این روزها كه برنزه شدن طرفداران زیادی دارد آفتاب به شما كمك میكند كه با رعایت شرایط محافظت در برابر اشعه مضر آن، برنزه شوید.
● با آفتاب پیر شوید
شاید دقت كرده باشید، افرادی مانند كشاورزان كه ساعات طولانی در طول روز، زیر نور خورشید كار میكنند، پوستی به ظاهر پیرتر از سن خودشان دارند؛ چون آفتاب پیر شدن پوست را تسریع میكند و آن را شدت میبخشد. ردپای آفتاب به شكل چین و چروكهای عمیق بر سطح پوست باقی میماند و در ناحیه گردن خود را به شكل آویزان شدن پوست نشان میدهد. اگر پوست به صورت طبیعی پیر شود، این فرآیند از حدود ۳۰ تا ۳۵ سالگی شروع میشود، پوست شكننده و نازك میشود و حالت ارتجاعی خود را از دست میدهد و كمكم پوست آویزان میشود و چربی و رشتههای ارتجاعی زیر پوست مانند كلاژن تحلیل میرود و چینهای ریز شبیه كاغذ سیگار مچاله شده كه با كشیدن پوست محو میشود، به وجود میآید.
نور آفتاب در ایجاد كك و مكهای پوستی نیز نقش دارد. كسانی كه ككومك روی صورت و گونههایشان دارند، میدانند كه قرار گرفتن در برابر نور خورشید، باعث بدتر شدن این ككومكها شده و تعداد آنها را ناگهان افزایش میدهد.
● برگردید، پوستتان را پیدا كنید
شاید توجه كرده باشید كه پوست بعضیها خیلی سریعتر در برابر آفتاب میسوزد ولی خیلیها، دیرتر برنزه میشوند. پوست افراد مختلف در برابر نور خورشید پاسخ متفاوت میدهد. افرادی كه پوستی بسیار سفید دارند خیلی سریع در برابر نور خورشید میسوزند اما هیچگاه تیره و برنزه نمیشوند. در مقابل افرادی كه پوست و موی روشن و چشمان آبی دارند و كمی ككومك هم روی گونههایشان وجود دارد، با اینكه سریع در نور خورشید میسوزند، ولی فقط كمی برنزه میشوند. بیشتر ایرانیان در مقابل تابش نور خورشید كمی میسوزند و به آسانی تیره و برنزه میشوند ولی اهالی جنوب كشور و بومیان بوشهر، هرمزگان و خوزستان به ندرت دچار آفتاب سوختگی میشوند و پوستشان به وضوح تیره و برنزه میشود. سیاهپوستان هم كه پوستی بسیار تیره دارند، هرگز با آفتاب پوستشان نمیسوزد.
● ضدآفتاب وارد میشود
بسیاری از آقایان كه به دلایل شغلی مجبورند در فضای آزاد و زیر نور آفتاب كار كنند، از مصرف ضدآفتاب طفره میروند، چون تصور میكنند استفاده از این كرمها مخصوص بانوان است و ممكن است رنگ پوستشان تغییر كند ولی لازم است این باورهای غلط را دور بریزند و سلامت پوستشان را فدای باورهای نادرست نكنند. بهترین اثرات محافظتكنندگی ضدآفتابها زمانی آشكار میشود كه شما نیم ساعت قبل از قرار گرفتن در برابر نور خورشید ضدآفتاب را به تمام نواحی در معرض نور آفتاب بمالید. اگر لازم است مدت طولانی در برابر نور آفتاب باقی بمانید، هر دو ساعت یك بار این كار را تكرار كنید. همچنین اگر در استخر شنا میكنید، آب استخر كرم ضدآفتاب را در خود حل كرده و از روی پوستتان پاك میكند. بنابراین آن را مرتب تجدید كنید. اگر در مناطق آفتابی مانند جنوب و مركز كشور یا مناطق مرتفع زندگی میكنید، استفاده از ضدآفتاب را هرگز فراموش نكنید. اسكی، كوهنوردی و ورزش در ساعات میانه روز نیز بدون استفاده از ضدآفتاب اثرات زیانباری بر پوست شما خواهد گذارد.
● خصوصیات یك ضدآفتاب خوب
اگر به یكی از فروشگاههایی كه در آن محصولات آرایشی و بهداشتی ارائه میشود، سر بزنید، خواهید دید كه انواع متفاوتی از كرمهای ضدآفتاب وجود دارند كه در انتخاب نوع مناسب معمولا شما را سردرگم میكنند. بنابراین دانستن نكات كلیدی میتواند به شما كمك كند كه با مطالعه ویژگیهای آن كرم كه روی بستهاش نوشته شده است، نوع مناسب را انتخاب كنید. یك ضدآفتاب خوب باید SPF بالای عدد ۱۵ داشته باشد، باعث تحریك پوست نشود و به وسیله پوست به خوبی تحمل شود، در سطح پوست به تعریق مقاوم باشد و با شستوشو به راحتی از بین نرود. به علاوه قدرت انعكاس و جذب كافی اشعه را داشته باشد.
● حمام آفتاب ممنوع!
حمام آفتاب اصلا چیز خوبی نیست. برنزه شدن در دو مرحله مجزا صورت میگیرد اما مرحله اول كه مرحله سریع نامیده میشود، پوست در اثر اشعه ماورای بنفش نوع A برنزه میشود و رنگ آن خیلی سریع برمیگردد. در این مرحله ملانین یا ماده رنگی پوست زیاد نمیشود بلكه رنگ آن تیرهتر میشود. نوع دیگر برنزه شدن حدود ۷۲ ساعت بعد رخ میدهد كه طی آن ملانینها یا رنگدانههای تیره در پوست ساخته میشود. حمام آفتاب بین ساعتهای ۱۱ صبح تا ۳ بعد از ظهر كه شدت نور آفتاب حداكثر است، كار درستی نیست. پوستتان را تا حدی برنزه كنید كه موجب آفتاب سوختگی نشود. حمام آفتاب در صورتی كه در دفعات زیاد گرفته شود، موجب سرطانهای پوستی خطرناك میشود.

کرم ضد آفتاب
BEL CLINIC
براي رشد و ترميم بافت ها در همة قسمتهاي بدن ضروري است. اين ويتامين براي تشكيل كلاژن (كه يك پروتئين مهم در تشكيل پوست، بافت ترميم يافته، تاندون، رباط ها و عروق خوني است) لازم است.
ويتامين c نيز در آب ، محلول است و در ميوه ها و سبزيجات تازه وجود دارد . اين ويتامين اثر مهم ضد اکسيدکنندگي دارد و سبب توليد کلاژن مي شود . اين ويتامين به مواد آرايشي – بهداشتي اضافه مي شود زيرا خاصيت ضد اکسيدکنندگي آن سبب رفع لکه هاي پوست و جلوگيري از پيري زودرس مي شود و از طرف ديگر توليد ويتامينe را افزايش مي دهد . اين ويتامين سبب کاهش قرمزي پوست ناشي از آفتاب و نيز کاهش عوارض آفتاب سوختگي مي شود . اثر ضد التهابي اين ويتامين تأثير مفيدي در درمان بيماري هايي چون اگزما و سپوريازيس دارد . ويتامين c براي نوسازي سلول ، ضد آلرژي و دافع سموم بدن است. مي توان آن را در بسياري از ميوه جات و سبزيجات پيدا کرد. مواد غذايي كه غني از ويتامين "سي" هستند شامل آب پرتقال، فلفل سبز، هندوانه، خربزه، گريب فروت، گرمك، توت فرنگي، انبه، گل كلم، آب گوجه فرنگي، كلم فندقي، گل كلم،كاهو. ويتامين «سي» همچنين در برگ هاي سبز پخته شده يا خام (كلم، اسفناج)، گوجه فرنگي تازه و سيب زميني، كدو تنبل، تمشك، و آناناس. ويتامين سي به نور، هوا و گرما حساس است. خوردن سبزيجات خام و يا مختصري پخته شده جذب ويتامين "سي" شما را افزايش مي دهد.
به عنوان یک آنتی اکسیدان عمل می کند و در درمان و شفای زخم ها و جراحت ها لازم و ضروری می باشد. زیرا میزان کولاژن را در پوست شما تثبیت کرده و به حالت موازنه در می آورد. ویتامینC نیز در آب ، محلول است و در میوه ها و سبزیجات تازه وجود دارد . این ویتامین اثر مهم ضد اکسیدکنندگی دارد و سبب تولید کلاژن می شوداین ویتامین به مواد آرایشی – بهداشتی اضافه می شود زیرا خاصیت ضد اکسیدکنندگی آن سبب رفع لکه های پوست و جلوگیری از پیری زودرس می شود و از طرف دیگر تولید ویتامینE را افزایش می دهد . این ویتامین سبب کاهش قرمزی پوست ناشی از آفتاب و نیز کاهش عوارض آفتاب سوختگی می شود . اثر ضد التهابی این ویتامین تأثیر مفیدی در درمان بیماری هایی چون اگزما و سپوریازیس دارد .
ويتامين cرا هم حتما" مي دانيدكه به نوعي ويتامين جواني مي نامند.چون با تحرك كلاژن سازي پوستي،از چين وچروك اضافه پيشگيري مي كند و دربرابر عوامل بيماري زا و عفونت ها نقش محافظ را دارد. اگر برای مشکل موضعی بر روی پوست به کار برده شود می تواند چین و چروک ها و خطوط ریزی که بر روی پوست به وجود آمده اند را کم کند. ممکن است که شدت آفتاب سوختگی ها را نیز بکاهد.برای حفظ ظاهر شما لازم است چون به شما طراوت و شادابی می دهد.
براي رشد و نمو بدن ، براي پوست ،مو، ناخنها ، دندانها و حفط قدرت بينايي ضروري است .آنتی اکسیدانی قوی که رادیکال های آزاد و سمومی را که باعث ایجاد چین و چروک در پوست شما می شوند را از بدن شما پاک کرده و شست وشو می دهد. رتینول یکی دیگر از مشتقات ویتامینA است که توسط صنایع آرایشی – بهداشتی به مواد آرایشی اضافه شده و سبب افزایش ضخامت لایه شاخی پوست و در نتیجه سبب رفع چین های صورت می شود.به ترمیم و احیای رنگ پوست شما کمک می کند.با جوش ها مقابله می کند.برای سلامت پوست شما ضروری و لازم می باشد چون باعث افزایش جریان خون و متابولیسم بدن شما می شود و در فعال نمودن سیستم ایمنی و افزایش تولید گلبول های سفید بسیار اهمیت دارد.براي رشد وترميم بافت هاي پوستي شما لازم است و كمبود آن مي تواند سبب خشكي،خارش وازبين رفتن انعطاف پذيري پوست شود.ويتامينaموجب حفظ رطوبت پوست شده و مقاومت آن را در برابر عفونت ها افزايش مي دهد در همين جا مي خواهم تذكر بدهم مقصودهمه متخصصان رعايت رژيم غذايي صحيح است نه اينكه شما روزانه وبدون تجويز قرص هاي ويتامين بخوريد.
یک آنتی اکسیدان دیگر که ممکن است تاثیرات ضد التهابی نیز بر روی پوست شما داشته باشد. وقتی به طور موضعی استفاده شود خاصیت مرطوب کنندگی و آبرسانی از خود نشان می دهد و به پوست نرمی و لطافت داده و همچنین در برابر تشعشات مضر خورشید نیز از پوست محافظت می کند. سال ها است که این ویتامین را به عنوان داروی ضد پیری می شناسند و در موارد آرایشی – بهداشتی استفاده می کنند . کاهش قرمزی ناشی از نور خورشید ، کاهش ورم آفتاب سوختگی از اثرات مفید آن است و کاهش قابل ملاحظه چین و چروک پوست در اثر استفاده موضعی آن ثابت شده است .
غذاهايي كه شامل ميزان قابل توجهي از ويتامين « e» هستند عبارت است از: آجيل (شامل بادام، فندق، و گردو)، تخم آفتابگردان، روغن ذرت، مارگارين، مايونز، روغن سبزيجات فشرده شده خنك، شامل ذرت، گل آفتابگردان، سويا، دانة پنبه، كانولا، و سبوس گندم (غني ترين منبع)، اسفناج و كلم پيچ، سيب زميني.
هواي سرد و خشك در زمستان بخصوص همراه با وزيدن باد مي تواند باعث خشك شدن پوست و حساس شدن آن شود.
پس از تميز كردن صورت و استفاده از تونر، بلافاصله مرطوب كننده روي پوست خود بماليد. حتي پوستهاي چرب نيز در زمستان نياز به يك مرطوب كننده خوب دارند. براي اثر بهتر مي توانيد كرم مرطوب كننده را ابتدا در دست خود كمي گرم كرده و سپس روي پوست بماليد، روغن بادام يك مرطوب كننده و نرم كننده موثر است. از يك كرم مرطوب كننده مناسب استفاده كنيد تا رطوبت پوست ديرتر از دست برود.


کرم مرطوب کننده و آبرسان روز و شب
بل کلینیک BEL CLINIC
ازنور آفتاب اجتناب كنيد، در حال حاضر تقريباً همه از مضرات آفتاب و لزوم اجتناب از آن اطلاع دارند ولي معمولاً در فصل زمستان آن را فراموش مي كنند. حتي در هواي ابري و هواي سرد استفاده از يك ضد آفتاب خوب روزانه لازم است.

کرم ضد آفتاب
BEL CLINIC
قبل از خروج ذاز منزل كارهاي زير را انجام دهيد : از يك لايه ضخيم ضد آفتاب وسيع الطيف با SPF معادل 15 يا بيشتر روي صورت دستها استفاده كنيد. زيرا انعكاس نور آفتاب در فصل زمستان، 17% در هواي آفتابي و 80% در هواي برفي بيش از فصول ديگر است. براي انتخاب ضد آفتاب خود مي توانيد از يك پزشك متخصص پوست كمك بگيريد. از دستكش استفاده كنيد.
دکتر نیلفروش زاده
